Vragen Ouwehand over nala­tigheid bij de NVWA bij ingrijpen in slacht­huizen waar onvol­doende maat­re­gelen werden genomen tegen de verspreiding van het coro­na­virus


Indiendatum: jul. 2020

Vragen van het lid Ouwehand (Partij voor de Dieren) aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over nalatigheid bij de NVWA bij ingrijpen in slachthuizen waar onvoldoende maatregelen werden genomen tegen de verspreiding van het coronavirus

  1. Hoe voelde u zich toen u de uitzending zag van Nieuwsuur van afgelopen zondag, waarin duidelijk werd dat toezichthoudend dierenartsen al vanaf het begin van de uitbraak van het coronavirus in Nederland tevergeefs binnen de NVWA aan de bel trokken en op 23 maart aan het management van de NVWA schreven: "We werken op plaatsen waar zieke mensen aan het werk zijn. Waar onvoldoende beschermingsmiddelen beschikbaar zijn. Wij voelen ons (op alle mogelijke manieren) in de steek gelaten door ons management"?[1]
  2. Zou u dit willen kwalificeren als falen van de NVWA, van uw ministerie of van allebei?
  3. Hebben de signalen van de werkvloer over de onveilige werksituatie u ook bereikt? Zo ja, wanneer? Waarom heeft u hiervan geen melding gedaan, bijvoorbeeld in de beantwoording van de schriftelijke vragen van de Partij voor de Dieren op 24 maart, 6 mei en 8 mei, waarbij u wel schreef dat de NVWA het toezicht zal staken wanneer de richtlijnen van het RIVM niet adequaat worden opgevolgd[2], dat de NVWA dagelijks meldingen en signalen bespreekt binnen het managementteam en dat er actie wordt ondernomen als daar aanleiding toe is?[3]
  4. Als u deze signalen niet kende: hoe is dat mogelijk, na alle keren dat u in de afgelopen jaren door de Kamer bent gewezen op de signalen en zelfs onderzoeksrapporten waaruit bleek dat het management niet ingrijpt bij misstanden, signalen van medewerkers negeert of haar eigen medewerkers zelfs tegenwerkt? Heeft u een poging gedaan om mensen van de werkvloer zelf te spreken?
  5. Hoe is het mogelijk dat u op 20 mei aan de Kamer schreef “uit navraag bij de NVWA bleek niet dat de RIVM-richtlijnen op grote schaal niet worden nageleefd”, terwijl er op dat moment al 12 dagen een verslag lag met zorgwekkende resultaten van een enquête die is uitgevoerd onder NVWA-medewerkers naar de naleving van de RIVM-richtlijnen?[4]
  6. Heeft de NVWA de resultaten van deze enquête gedeeld met uw ministerie? Zo ja, wanneer? Had u bij hier het beantwoorden van de vragen op 20 mei al kennis van genomen?
  7. Erkent u dat deze enquête, waarin bijna de helft van de deelnemers zegt dat ze regelmatig geen anderhalve meter afstand kunnen houden en dat tweederde stelt dat afstand houden in de vleessector onmogelijk is, juist wèl laat zien dat de RIVM-richtlijnen op grote schaal niet worden nageleefd?
  8. Erkent u dat de verhalen van NVWA toezichthoudend dierenartsen in de uitzending van Nieuwsuur van 5 juli 2020 laten zien dat het helemaal niet klopt dat de NVWA handelend heeft opgetreden daar waar er sprake was van niet naleving van de RIVM-richtlijnen, zoals u wel beweerde in uw antwoord op Kamervragen op 20 mei?
  9. Erkent u dat u de Kamer verkeerd heeft geïnformeerd? Welke verklaring heeft u daarvoor?
  10. Deelt u de mening dat u de situatie in de slachthuizen uit de hand heeft laten lopen? Zou u dit willen kwalificeren als falen van de NVWA, van uw ministerie of van allebei?
  11. Voelt u zich verantwoordelijk voor de mensen die ziek zijn geworden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waaruit blijkt dat?
  12. Kunt u bevestigen dat uit een arbeidshygiënisch onderzoek dat in mei is uitgevoerd op een aantal slachthuizen bleek dat in slechts 2 van de 7 onderzochte slachterijen de maatregelen goed op orde waren en dat bij de overige 5 slachterijen verbeteringen “mogelijk of noodzakelijk” zijn?[5]
  13. Hoe is het mogelijk dat u op 4 juni opnieuw schreef dat de NVWA de mogelijkheid heeft om het slachtproces per direct te stoppen als geconstateerd wordt dat niet kan worden gewerkt volgens de RIVM-richtlijnen, zonder hierbij te noemen dat zowel uit de enquête onder NVWA-medewerkers als uit het arbeidshygiënisch onderzoek bleek dat er zeer regelmatig en in een aantal slachthuizen stelselmatig niet volgens de richtlijnen werd gewerkt, ook niet door NVWA-medewerkers?[6]
  14. Erkent u dat u de Kamer deze informatie heeft onthouden?
  15. Klopt het dat de GGD Hart voor Brabant geen steekproeven meer uitvoert bij medewerkers van Vion Boxtel, omdat ,,Een positieve testuitslag bij iemand zonder klachten [niet] wil zeggen dat iemand recent besmet is geraakt en ook niet dat hij/zij op dat moment besmettelijk is" [7], een stelling die het RIVM verwerpt[8]?
  16. Heeft u gezien dat bij Vion Boxtel, waar bij de meest recente steekproef 1 op de 3 medewerkers besmet bleek, nu slechts bij de ingang wordt gecontroleerd of medewerkers klachten hebben of symptomen vertonen van het coronavirus?
  17. Kunt u bevestigen dat dit strijdig is met uw eerdere verzoek aan de GGD om alle medewerkers in slachthuizen te testen, al dan niet met steekproeven?[9]
  18. Heeft u gezien dat de 43 medewerkers van een visverwerkingsbedrijf in Twello die besmet zijn of waren, allemaal geen of lichte klachten hadden?[10]
  19. 19. Heeft u gelezen dat wetenschappers stellen dat besmettingen door mensen zonder ziektesymptomen een belangrijke rol kunnen spelen bij de verspreiding van het coronavirus en dat hun onderzoek laat zien hoe belangrijk het is op grote schaal te testen en geïnfecteerde personen te isoleren?[11]
  20. Worden er bij andere bedrijven in de vleessector nog steekproeven uitgevoerd? Zo ja, hoe vaak, bij welke slachthuizen en wat waren per steekproef de uitkomsten daarvan? Zo nee, erkent u dat u hiermee welbewust de situatie laat voortbestaan dat bedrijven in de vleessector grote brandhaarden blijven voor het coronavirus?
  21. Wanneer gaat u afdwingen dat de RIVM-richtlijnen wel worden nageleefd, waar de Kamer u al op 7 mei toe opriep?[12]
  22. Wanneer kan de Kamer het nationale plan van aanpak om de uitbraak van het coronavirus in en rond slachthuizen tegen te gaan verwachten, zoals u heeft aangekondigd naar aanleiding van de aangenomen motie van de Partij voor de Dieren die opriep om landelijk de regie te nemen bij het tegengaan van de verdere verspreiding van het coronavirus in de vleesindustrie?[13]
  23. Waarom weigert u zo halsstarrig om de bandsnelheid in slachthuizen te verlagen en negeert u hiermee een uitdrukkelijke oproep van de Kamer[14], terwijl u vóór de coronacrisis al toegaf dat dierenwelzijn en voedselveiligheid bij de hoge druk op het slachtproces onvoldoende konden worden geborgd, en de situatie sinds de uitbraak van corona alleen nog maar nijpender is geworden?
  24. Waarom plaatst u de belangen van de vleesindustrie boven het belang van de volksgezondheid? Is het u bekend dat vlees geen noodzakelijke levensbehoefte is? Zo nee, onder welke steen heeft u geleefd?
  25. Kunt u deze vragen één voor één en binnen de gebruikelijke termijn beantwoorden?

[1] Uitzending van Nieuwsuur, 05-07-2020: https://nos.nl/nieuwsuur/artik...

[2] Antwoorden op vragen van het lid Ouwehand over de gevolgen van de maatregelen tegen het coronavirus voor dieren in de veehouderij, Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel nr. 2239

[3] Antwoorden op vragen van het lid Ouwehand over de berichten dat de meeste bedrijven in de vleessector de RIVM-richtlijnen niet naleven. Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel nr. 2857

[4] Enquête onder medewerkers van de teams VKE, gestart op 29 april, voltooid op 8 mei 2020. ‘Hantering RIVM-richtlijnen VKE en persoonlijke beschermingsmiddelen’

[5] Onderzoek 1,5 meter maatregel in slachterijen, UBR Bedrijfszorg, 22 mei 2020: https://www.nvwa.nl/documenten/consument/eten-drinken-roken/vlees-en-vleesproducten/publicaties/arbeidshygienisch-onderzoek-en-brief-slachthuizen

[6] Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel nr. 3023

[7] Brabant Dagblad, 1 juli 2020: Hier gaat het om bij Vion

[8] https://www.bd.nl/meierij/rivm-bekritiseert-geruststellende-conclusies-over-vion-slachterij-in-boxtel~a13f58b9/

[9] https://www.bd.nl/binnenland/schouten-dreigt-met-sluiten-slachterijen-als-sector-boel-niet-op-orde-heeft~acde2e51/

[10] https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2456277/Tientallen-medewerkers-van-visverwerker-in-Twello-besmet-met-corona

[11] https://www.nature.com/articles/s41586-020-2488-1

[12] Aangenomen motie Van Esch/Ouwehand over het afdwingen dat de RIVM-richtlijnen worden nageleefd in alle slachthuizen en vleesverwerkende bedrijven. Kamerstuk 25295, nr. 345

[13] Aangenomen motie Ouwehand over het nemen van landelijke regie bij het tegengaan van de verdere verspreiding van het coronavirus in de vleesindustrie. Kamerstuk 28286, nr. 1109

[14] Aangenomen motie Ouwehand over het per direct verlagen van de slachtsnelheid in slachthouden. Kamerstuk 28286, gewijzigde motie ter vervanging van nummer 1111