Schrif­te­lijke vragen Wassenberg over dispro­por­ti­oneel poli­tie­geweld, de aanhouding van een jour­nalist en rechts­on­ge­lijkheid bij een demon­stratie van Extinction Rebellion


Indiendatum: 13 okt. 2021

Schriftelijke vragen van het lid Wassenberg (Partij voor de Dieren) aan de minister van Justitie en Veiligheid over disproportioneel politiegeweld, de aanhouding van een journalist en rechtsongelijkheid bij een demonstratie van Extinction Rebellion.

1. Klopt het dat bij een demonstratie van Extinction Rebellion op 11 oktober jongstleden een journalist van de Volkskrant is gearresteerd?[1]

2. Klopt het dat de journalist op dat moment een duidelijk zichtbare politieperskaart droeg en zich bovendien al twee keer op verzoek had gelegitimeerd? Zo nee, hoe zit het dan?

3. Klopt het dat de betrokken agent bij aankomst van de journalist de echtheid van de perskaart in twijfel trok en hem het zicht op de gebeurtenissen belemmerde? Zo nee, hoe zit het dan?

4. Klopt het dat de journalist na het mompelen van ‘kind’ tegen de politieagent, met geweld tegen een politiebusje aan werd geduwd, er vervolgens hardhandig in werd gesleurd, alwaar hem werd verteld dat hij was aangehouden, en hij vervolgens vier uur lang werd opgesloten in een arrestantenbus? Zo nee, hoe zit het dan?

5. Klopt het dat de journalist inmiddels is vrijgelaten maar dat hij nog wel verdacht wordt van belemmering en belediging? Kunt u aangeven hoe de aanklacht precies luidt en wat de verdere procedure zal zijn?

6. Erkent u dat de politie de journalist heeft belemmerd zijn werk te doen? Zo nee, waarom niet?

7. Wat vindt u daarvan, gezien de maatschappelijke functie van journalisten in een democratische rechtsstaat?

8. Erkent u dat de politie in principe dient af te zien van aanhouding van een journalist indien de journalist zich kan legitimeren en strikt in het kader van zijn beroep opereert? Zo ja, hoe verklaart u dan dat de betreffende journalist is aangehouden? Zo nee, waarom niet?

9. Erkent u dat de betrokken agent een waarschuwing had kunnen geven of het gesprek had kunnen aangaan, in plaats van meteen over te gaan tot hardhandige aanhouding?

10. Erkent u dat het gebruikte geweld disproportioneel was in verhouding tot de situatie? Zo nee, waarom niet?

11. Erkent u dat de politie een voorbeeldrol te vervullen heeft als het gaat om de bescherming van de persvrijheid en de veiligheid van journalisten, en dat zij er alles aan zou moeten doen om bij te dragen aan het vertrouwen in onafhankelijke nieuwsgaring? Hoe beoordeelt u de bovenstaande gebeurtenissen in relatie tot dit streven?

12. Bent u bereid excuses te maken aan de journalist en zijn werkgever en zo ja, bent u bereid daaraan een schadevergoeding te verbinden? Zo nee, waarom niet?

13. Hoe beoordeelt u de proportionaliteit van het politiegeweld tegen demonstranten van Extinction Rebellion van 11 oktober jongstleden?

14. Hoe beoordeelt u de proportionaliteit van de wijze waarop de politie het de demonstranten op verschillende manieren onmogelijk maakte om te demonstreren op hun eigen wijze, onder andere door spullen in beslag te nemen?

15. Bent u bereid een onderzoek in te stellen naar de handelwijze van de politie bij de Extinction Rebellion demonstratie, gezien het disproportionele politiegeweld en de manier waarop het recht op demonstratie, de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid zijn gehinderd? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u de uitkomsten met de Kamer delen?

16. Bent u bereid om naar aanleiding van de handelwijze van de politie in Den Haag het bewustzijn over de omgang tussen politie en pers en de regels over politiegeweld conform de Politiewet en de ambtsinstructie na te gaan en waar nodig te verbeteren? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke termijn en wijze?

17. Kunt u zich herinneren dat demonstrerende boeren in 2019 in Den Haag zich niet aan de aangewezen demonstratieplek hielden, door afzettingen braken, trambanen blokkeerden, met een trekker door winkelstraten reden en over snelwegen reden en daarbij rode kruizen negeerden? Erkent u dat de demonstrerende boeren daarmee de verkeersveiligheid in gevaar brachten? Erkent u dat er bij deze demonstraties geen aanhoudingen zijn verricht vanwege het hinderen van het verkeer[2], omdat de politie het naar eigen zeggen ‘niet op de spits wilde drijven’?[3] Hoe beoordeelt u deze werkwijze?

18. Klopt het dat er op 11 oktober jongstleden zo’n 60 klimaatactivisten zijn gearresteerd en dat zij allemaal een aanklacht hebben gekregen voor het overtreden van artikel 5 van de Wegenverkeerswet wegens het hinderen van het verkeer? Kunt u aangeven hoe de aanklacht precies luidt en wat de verdere procedure zal zijn? Zo nee, hoe zit het dan?

19. Hoe verklaart u dit verschil in optreden van de politie tegen de boerendemonstraties in Den Haag in 2019 en de demonstratie van Extinction Rebellion op 11 oktober jongstleden?

20. Hoe beoordeelt u de proportionaliteit van het politieoptreden tijdens de Extinction Rebellion demonstratie in relatie tot het politieoptreden bij de boerenprotesten 2019 in Den Haag in het algemeen? Kunt u daarbij gedetailleerd ingaan op de verschillen in ordeverstoring, aangerichte vernielingen, verkeershinder en gebruikt geweld?

21. Hoe komt de politie tot het besluit om bij een demonstratie van boeren niet op te treden om te voorkomen dat ‘de boel escaleert’[4], terwijl er wel degelijk sprake is van verkeershinder en wetsovertredingen?

22. Speelt hier mee dat de politie het veiligheidsrisico van hardhandig ingrijpen bij een boerenprotest zwaarder beoordeelt dat het veiligheidsrisico van hardhandig ingrijpen bij een klimaatdemonstratie? Zo nee, hoe zit het dan?

23. Erkent u dat deze werkwijze ertoe leidt dat er hardhandiger en strenger wordt opgetreden tegen klimaatactivisten dan tegen boerendemonstranten van wie een dreiging voor de openbare veiligheid uitgaat? Erkent u dat dit in de praktijk leidt tot rechtsongelijkheid? Zo ja, wat bent u van plan te doen om dit in de toekomst te voorkomen? Zo nee, waarom niet?

24. Bent u bereid om, samen met de driehoek in Den Haag, te bezien hoe het recht op demonstratie van klimaatactivisten beter beschermd kan worden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke termijn en wijze?

25. Kunt u deze vragen een-voor-een en binnen de gebruikelijke termijn beantwoorden?


[1] https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/hoe-volkskrant-journalist-mac-van-dinther-in-de-boeien-werd-geslagen-bij-een-extinction-rebellion-protest~b81ffa80/

[2] https://www.nu.nl/binnenland/6001237/in-totaal-zeven-aanhoudingen-bij-boerenprotest-in-den-haag.html ; https://www.nu.nl/binnenland/6004611/vier-aanhoudingen-verricht-rond-boerenprotest-in-den-haag.html

[3] https://www.ad.nl/binnenland/kunnen-boeren-alles-maken-we-wilden-escalatie-voorkomen~a50f3334/

[4] https://www.ad.nl/binnenland/kunnen-boeren-alles-maken-we-wilden-escalatie-voorkomen~a50f3334/