Vragen Wassenberg/Van Raan over de Rabobank die erkent dat het land­bouw­systeem failliet is, maar veran­dering tegen­werkt


Indiendatum: feb. 2021

Schriftelijke vragen van de leden Wassenberg en Van Raan (beiden Partij voor de Dieren) aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de minister van Financiën over de Rabobank die erkent dat het landbouwsysteem failliet is, maar verandering tegenwerkt

  1. Kent u de Zembla-uitzending ‘Het excuus van de boerenleenbank’ van 28 januari?[1]
  2. Kunt u bevestigen dat de Rabobank erkent dat het medeverantwoordelijk is voor de problemen die voortkomen uit het huidige landbouwsysteem?[2]
  3. Erkent u dat er marktpartijen zijn die belang hebben bij het in stand houden van het industriële landbouwsysteem, omdat zij hier hun verdienmodel op hebben gebaseerd? Erkent u dat dit ook het geval is bij de Rabobank, die de gehele agro-keten in het portfolio heeft?
  4. Zo ja, deelt u het inzicht dat deze marktpartijen op dit moment geen (financieel) belang hebben bij de omschakeling naar een duurzaam, kleinschaliger landbouwsysteem?
  5. Deelt u de zorg dat deze marktpartijen op dit moment niet uit zichzelf maatregelen zullen nemen om de grootschalige vernietiging van de leefomgeving voor mens en dier, deels veroorzaakt door het landbouwsysteem, een halt toe te roepen?
  6. Erkent u dat Nederland in Europees verband flink achterloopt op het aandeel biologisch landbouwareaal (3,8%) en dat er, ook gegeven de doelstellingen van de Farm to Fork-strategie voor 25% biologisch landbouwareaal in 2030, een flinke schep bovenop moet?
  7. Denkt u dit doel voor biologische landbouw te bereiken met het Omschakelprogramma dat u momenteel opzet? Zo ja, kunt u daar de onderbouwing voor delen? Zo nee, welke aanvullende maatregelen zijn daarvoor nodig?
  8. Deelt u de mening dat ook de financiers van de agrosector een proactieve rol moeten spelen in de grote omslag waar de landbouw voor staat? Zo ja, op welke manier gaat u daarvoor zorgen?
  9. Zou bindende wet- en regelgeving hier volgens u bij kunnen ondersteunen? Zo ja, op welke manier? Zo nee, waarom niet?
  10. Wat is uw reactie op het feit dat de klanten van de Rabobank en ABN AMRO die over willen stappen op duurzamere vormen van landbouw, de financiering niet rond kunnen krijgen vanwege schaalverkleining, wat de transitie naar kringlooplandbouw in de weg staat?
  11. Wat is uw reactie op het feit dat de zogeheten groenfinanciering, een speciale regeling voor duurzame investeringen waarmee je minder rente hoeft te betalen, voor veel boeren niet beschikbaar is?[3]
  12. Bent u, gezien de landbouwproblematiek in Nederland, bereid om met banken als de Rabobank af te spreken dat zij vanaf nu gaan monitoren hoeveel boeren die een financieringsaanvraag doen om te verduurzamen, daadwerkelijk de financiering rondkrijgen?
  13. Op welke manier gaat u voorkomen dat belastinggeld dat besteed wordt aan het uitkopen van veehouders, ten behoeve van het verlagen van de stikstofbelasting op de natuur, deels direct doorstroomt naar banken in de vorm van afgeloste leningen, zoals bij de Saneringsregeling varkenshouderij, waarvan naar schatting 40% van het subsidiebedrag naar de Rabobank gaat?[4]
  14. Deelt u het inzicht dat de Rabobank, gegeven diens erkenning van verantwoordelijkheid voor de landbouwproblematiek, zijn leningen aan veehouders die door de overheid uitgekocht worden af zou moeten schrijven, om zo een bijdrage te leveren aan de oplossing?
  15. Bent u bereid om, ten behoeve van de besluitvorming door een volgend kabinet, plannen voor te bereiden voor een steviger inzet om financiële instellingen te laten bijdragen aan de nodige omslag? Zo nee, waarom niet?
  16. Wat zijn de mogelijke financiële of juridische risico’s voor de Staat en de financiële instellingen (Rabobank, ABN Amro en ING) van de € 81 miljard die de banken hebben geleend aan bedrijven die stikstof uitstoten en die vanwege het stikstofbeleid onder druk komen te staan volgens de Nederlandsche Bank?[5]
  17. Bent u ermee bekend dat de Rabobank, die naast € 30 miljard in de Nederlandse landbouw, nog € 70 miljard heeft geïnvesteerd in de landbouw elders op de wereld, waardoor de Rabobank één van de grootste financiers van de landbouw is wereldwijd?[6]
  18. Bent u het ermee eens dat wanneer de bijdrage van Rabobank aan de Nederlandse landbouwproblematiek erkend wordt, ook geconcludeerd kan worden dat de Rabobank bijdraagt aan de landbouwproblematiek in het buitenland, bijvoorbeeld omdat de Rabobank investeert in bedrijven als voedselgigant en sojahandelaar Cargill en het Braziliaanse vleesbedrijf JBS, die de Amazone ontbossen voor de productie van soja (voor de landbouw) en vlees, wat gepaard gaat met mensenrechtenschendingen, klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en grootschalig dierenleed?[7]


[1] https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/de-uitgeputte-bodem

[2] https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/rabobank-wij-zijn-medeverantwoordelijk-voor-de-problemen-in-de-landbouw

[3] https://joop.bnnvara.nl/nieuws/rabobank-bekent-schuld-aan-afname-biodiversiteit-maar-werkt-verandering-tegen

[4] https://www.platform-investico.nl/artikel/sanering-varkensboeren-levert-te-weinig-op/

[5] https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/rabobank-droeg-bij-aan-landbouwproblemen-erkent-directeur~b973e5a3/

[6] Dit bevestigde directeur duurzaamheid Rabobank, Bas Rüter, in de uitzending van Zembla ‘Het excuus van de Boerenleenbank’

[7] https://www.greenpeace.org/nl/natuur/17768/nederlandse-banken-financieren-handelaren-die-bijdragen-aan-ontbossing/; https://www.worldanimalprotection.nl/actueel/ing-rabobank-abp-en-allianz-financieren-verwoesting-van-de-amazone; https://www.telegraaf.nl/financieel/1617400760/ing-en-rabobank-voelen-zich-niet-schuldig-aan-ontbossing