Vragen Wassenberg en Van Esch over de oorzaken van droogte en de gevolgen voor de natuur


Indiendatum: 14 aug. 2020

Schriftelijke vragen van de leden Wassenberg en Van Esch (beiden Partij voor de Dieren) aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de minister van Infrastructuur en Waterstaat over de oorzaken van droogte en de gevolgen voor de natuur.

  1. Kent u het bericht ‘Met zuivel en vlees exporteren we ook ons schaarse water’ en het artikel ‘Verdroging van de Nederlandse natuur: bijna een halve eeuw goed onderzoek en falende politiek’, dat de aanleiding vormde voor het krantenbericht? [1], [2]
  2. Onderschrijft u de conclusie dat het gedecentraliseerde beleid van de afgelopen decennia heeft gefaald om de verdroging tegen te gaan, zoals onder andere blijkt uit het feit dat de doelstelling om het verdroogde oppervlak voor 2010 met 40% te verkleinen niet is gehaald? Is daarmee de hydrologische droogte het gevolg van een politieke keuze? [2]
  3. Is het juist dat boeren in het voorjaar water afvoeren en bij schaarste in de zomer oppompen? Zo ja, onderschrijft u dan de uitspraak dat “verdroging het gevolg is van onze behoefte om nummer twee in de wereld te blijven in landbouwexport”? Zo nee, waarom niet?
  4. Is het juist dat de hevige regenval in de maanden februari en maart van dit jaar met honderden miljoenen kuub is weggepompt om het zo makkelijker te maken om tractoren en landbouwmachines de velden op te krijgen, zoals hydrologisch expert Theo Bakker in de Volkskrant stelt? Zo ja, kunt u aangeven hoeveel kuub regenwater er dit voorjaar is weggepompt? [3]
  5. Hebt u kennisgenomen van de oproep van de directeur van drinkwaterbedrijf Brabant Water aan Brabantse boeren om gewassen niet meer overdag te beregenen? [5]
  6. Beaamt u dat het op grote schaal overdag beregen door boeren de droogteproblemen in de omgeving vergroot? Zo ja, welke maatregelen kunt u nemen om in tijden van grote droogte het overdag beregenen van gewassen tegen te gaan, om op deze manier de gevolgen van de droogte voor de natuur en voor drinkwaterbedrijven niet te vergroten? Zo nee, waarom niet?
  7. Erkent u dat de omvangrijke intensieve landbouw rond natuurgebieden, zoals dat rondom Deurne, de verdroging van het gebied heeft verergerd en daarmee de intensiteit van de recente natuurbranden heeft vergroot en het blussen heeft bemoeilijkt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat bent u voornemens hieraan te doen? Kunt u een overzicht geven van hoeveel categorie 1 en 2 natuurgebieden we in 2018, 2019 en dit jaar hebben en waar deze gebieden liggen?
  8. In hoeveel van die categorie 1 natuurgebieden is droogte (mede) veroorzaakt door ontwatering of afwatering ten behoeve van de landbouw?
  9. Beaamt u dat er voor het herstel van de verdroogde natuur in Nederland een waterbeheer nodig is dat niet in de eerste plaats is afgestemd op de landbouw? Zo nee, waarom niet?
  10. Kunt u aangegeven welk deel (percentage) van de (hydrologische) droogte veroorzaakt wordt door het kunstmatig verlagen van de grondwaterstand en de versnelde afwatering ten behoeve van de landbouw, graag uitgesplitst naar landbouw rondom hoge en lage veengronden en rondom hoge en lage zandgronden? Zo nee, waarom niet?
  11. Is het juist dat de extreem droge zomers van de laatste jaren hebben geleid tot een toegenomen gebruik van (grond)water en oppervlaktewater door boeren waardoor de grondwaterstanden nog lager werden? Erkent u dat dit resulteert in verdere verdroging? Zo nee, waarom niet?
  12. Hoe verhoudt het oppompen en gebruiken van (grond)water voor de landbouw zich met het bericht van drinkwaterleveranciers dat er drinkwatertekorten kunnen ontstaan in delen van Nederland, mede door lage grondwaterstanden? [4]
  13. In hoeveel van de Natura 2000-gebieden die momenteel in een ongunstige staat van instandhouding bevinden, speelt verdroging een rol?
  14. In hoeveel van die Natura 2000-gebieden wordt dit (mede) veroorzaakt door ontwatering of afwatering ten behoeve van de landbouw?
  15. Erkent u dat het tegengaan van verdroging in Natura 2000-gebieden, genoemd als één van de natuurherstelmaatregelen voor de langetermijnaanpak van de stikstofproblematiek, in de praktijk neerkomt op het beëindigen van de kunstmatige verlaging van de grondwaterstand ten behoeve van de landbouw, zeker rondom natte natuur?
  16. Zo ja, op welke manier ziet u erop toe dat provincies en waterschappen structureel het beëindigen van het kunstmatig laaghouden van de grondwaterstand meenemen in de gebiedsgerichte aanpak van de stikstofcrisis?

[1] https://www.volkskrant.nl/wete...
[2] https://www.ecohydrologie.nl/wp-content/uploads/2020/07/041850_NHV_00_Stromingen-2-2020-06-ARTIKEL-WITTE-HR.pdf
[3] Opiniebijdrage ‘Watertekort’, Volkskrant 12 augustus 2020: https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/het-ware-gezicht-van-de-nederlander-komt-door-corona-bovendrijven~b603551b/
[4] https://www.rtlnieuws.nl/nieuw...
[5] https://www.nu.nl/binnenland/6070048/brabants-drinkwaterbedrijf-roept-boeren-op-niet-overdag-te-beregenen.html