Vragen Van Raan over onnodig hoge subsidies voor CCS en de lobby van de fossiele industrie


Indiendatum: mrt. 2021

Schriftelijke vragen van het lid Van Raan (PvdD) aan de minister van Economische Zaken en Klimaat over onnodig hoge subsidies voor CCS en de lobby van de fossiele industrie

  1. Kent u het bericht ‘Nederland ritselt in Brussel vergroeningssubsidie voor Shell’? [1]
  2. Beaamt u dat de plannen voor grootschalige afvang en opslag van CO2 (CCS) ten behoeve van de zware industrieën bij de Rotterdamse haven aan het ministerie zijn aangereikt door de fossiele industrie, zoals bovengenoemd bericht stelt? Zo nee, op basis van welke input zet het ministerie in op grootschalige afvang en opslag van CO2 en sinds wanneer?
  3. Klopt het dat de fossiele industrie de overheid heeft gevraagd om directe financiering van de overheid en een lobby bij de EU voor extra fondsen en gunstige regelgeving?
  4. Klopt het dat de fossiele industrie bovendien aan de overheid heeft verzocht om de aansprakelijkheid op zich te nemen voor transport en opslag van de energie, en bij voorkeur borg te staan voor ‘significante risico’s als de lange termijnverantwoordelijkheid van de CO2-opslag? Zo ja, op basis van welke argumenten vindt u deze eisen gerechtvaardigd?
  5. Staat de overheid ook garant voor significante risico’s of langetermijnverantwoordelijkheid voor bijvoorbeeld getijdenenergie of geothermie? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u aangeven wat de stand van zaken is met betrekking tot de getijdencentralen in Zeeland en hoe de Staat hiervoor garant zal staan, gezien de belofte aan de fossiele industrie?
  6. Beaamt u dat ambtenaren van de Staat aan de fossiele industrie hebben gesuggereerd om te doen alsof de CO2-opslagambities aan de hoge kant zijn, maar dat de industrie akkoord zal gaan vanwege de noodzaak om de Nederlandse klimaatdoelstellingen te behalen? Zo ja, vindt u dit soort afspraken passen bij een onafhankelijke overheid?
  7. Klopt het dat het niet meenemen van de nationale CO2-heffing niet dient om de onrendabele top van projecten te verkleinen, maar dat dit wel het (neven)effect is? Zo ja, hoe groot is dit (neven)effect op de marktprijs van CCS, op de subsidiehoogte en op de kostprijs van CCS?
  8. Beaamt u dat het (neven)effect duidelijk wordt wanneer volgende twee scenario’s met elkaar worden vergeleken voor een ETS-gerechtigd bedrijf dat minder efficiënt produceert dan verglijkbare bedrijven in Europa, met als aanname dat de ETS prijs 40 €/ton is in 2030 en de nationale CO2-heffing oploopt tot 125 €/ton?
    1. In scenario A doet het bedrijf niets. De uitstoot boven de Europese benchmark kost 40 €/ton (ETS) + 85 €/ton (CO2-heffing) = 125 €/ton CO2.
    2. In scenario B installeert het bedrijf een CCS-installatie ter grootte van de uitstoot boven de Europese benchmark. Op deze CCS-installatie kan het bedrijf in 2021 100 €/ton SDE aanvragen, bestaande uit 60 €/ton overheidsbijdrage (die als SDE wordt uitgekeerd) en 40 €/ton marktwaarde CO2 (alleen gebaseerd op de ETS-prijs). In dit scenario is de wortel voor dit bedrijf dus 60 €/ton (SDE) + de stok voor dit bedrijf het niet hoeven betalen van 125 €/ton (vermeden CO2-taks in 2030) = 185 €/ton.
    3. Die 125 €/ton noemt de Minister een stok in scenario A. Maar in scenario B zorgt diezelfde stok ervoor dat de wortel enorm wordt.
  9. Kunt u uitleggen hoe hoog de echte kostprijs is van CCS?
    1. Klopt het dat de echte kostprijs van een CCS-installatie hoger ligt dan de huidige aangenomen kostprijs in het SDE model, aangezien sommige vermeden kosten niet zijn meegenomen in de SDE-berekeningen, zoals de nationale CO2-heffing? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom wordt de subsidie-intensiteit van CCS dan zo laag ingeschat in de SDE-berekeningen?
    2. Of klopt het dat de daadwerkelijk kostprijs inderdaad zo laag is en kan hiermee gesteld worden dat de CCS dus over-gesubsidieerd is?
  10. Beaamt u dat het niet meerekenen van de nationale CO2-heffing in de SDE subsidie zeer voordelig is voor bedrijven, gezien uw antwoord op vragen van de Partij voor de Dieren (kenmerk 2020Z24685), dat de nationale CO2-heffing een sterke prikkel is om CCS projecten te realiseren, omdat hiermee de nationale heffing niet betaald hoeft te worden? Zo ja, hoe vergelijkt u deze uitspraak met uw opmerking dat de nationale CO2-heffing niet leidt tot overstimulering van CCS?
  11. Beaamt u dat het Trinomics review over de SDE++ methodiek, die stelt dat “Het toevoegen van de heterogene technieken waarbij een laag volume aan projecten wordt verwacht mogelijk een negatieve impact heeft op de efficiëntie van de SDE++. De kans op oversubsidiëring binnen deze technieken is groter dan in die van andere technieken net als de kans dat de subsidiehoogte juist té laag is voor de meeste projecten om aan te bieden?” tegenstrijdig is aan uw antwoord dat SDE++ een geschikt instrument is voor grootschalig uitrol van CO2-reducerende technieken? [2] Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid om SDE++ te herzien en per wanneer?
  12. Beaamt u dat CO2 opslag ook voortdurend energie kost, omdat er continu druk op de opgeslagen CO2 moet staan en meestal aardgas wordt gebruikt als drukgas? Zo ja, hoeveel energie en aardgas kost het om CO2 onder druk op te slaan en is deze energievraag meegenomen in de ketenemissies en vervolgens de rangorde?
  13. Klopt het dat ketenemissies niet worden meegenomen in de SDE-berekeningen? Zo ja, waarom niet?
  14. Beaamt u dat er grote verschillen zitten tussen het PBL conceptadvies van de SDE++ in 2021 en het eindadvies, en dat windenergie en zon-op-dak in het conceptadvies hoger in de rangschikking stonden dan CCS, met -43 €/ton CO2 voor windenergie, 24 €/ton CO2 voor zon-op-dak en 39 €/ton CO2 voor CCS, maar dat CCS in het eindadvies hoger is komen te staan, met 22 €/ton CO2 voor CCS, 38 €/ton CO2 voor windenergie en 91 €/ton CO2 voor zon-op dak? Hoe kan het dat de verschillen tussen concept en eindadvies zo groot zijn?
  15. Beaamt u dat subsidies voor zon- en wind door zeer veel verschillende partijen (>4000 in afgelopen ronde) worden aangevraagd in vergelijking met enkele bedrijven, die subsidie voor CCS projecten hebben aangevraagd?
  16. Beaamt u dat 7 partijen voor CCS niet voor voldoende marktwerking zorgen om tot een zo laag mogelijke prijs te komen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat u dit voorkomen?
  17. Klopt het dat wanneer een zonne- of windproject niet door gaan dit niet resulteert in het tijdelijk niet kunnen uitgeven van 2,1 miljard euro, zoals wel het geval zou zij mochten de huidige CCS projecten geen doorgaan vinden, gezien het hierbij gaat om enkele partijen?
  18. Hoeveel zon- en windenergie had er in de vijf jaar tijd, die een bedrijf heeft voor het realiseren van een CCS-installatie, kunnen komen voor de 2,1 miljard euro CCS subsidie, gezien zon- en windenergie sneller is uitgerold en eerder begint met CO2 besparen?
  19. Loopt Nederland niet een veel groter risico om het Klimaatdoel niet te halen, wanneer er ingezet wordt op CCS, bijvoorbeeld als de kosteninschatting toch niet juist blijkt? Zo nee, waarom niet?

[1] Nederland ritselt in Brussel vergroeningssubsidie voor Shell - Follow the Money - Platform voor onderzoeksjournalistiek (ftm.nl)

[2] https://www.google.com/url?sa=...