Vragen Van Raan over de uitwerking van de COP26-verklaring over het beëin­digen van over­heids­steun voor fossiele projecten in het buitenland


Indiendatum: dec. 2022

Schriftelijke vragen van het Lid Van Raan (PvdD) aan de staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst en de minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de uitwerking van de COP26-verklaring over het beëindigen van overheidssteun voor fossiele projecten in het buitenland

1. Bent u bekend met het artikel in het Financieel Dagblad van 21 november 2022 geschreven door MVO Nederland, FNV, hoogleraren, banken en vele maatschappelijke organisaties? [1]

2. Kunt u toelichten hoe de transitieperiode van een jaar verenigbaar is met het doel om onder de 1.5C opwarming te blijven, wat vereist dat er in plaats van een uitbreiding van de fossiele infrastructuur juist een snelle afbouw plaatsvindt?

3. Klopt het dat er nog minstens 10 fossiele projecten in de pijplijn voor de exportkredietverzekering zitten – zowel aanvragen als projecten die al een dekkingstoezegging hebben? Kunt u, rekening houdend met bedrijfsgevoelige informatie zoals bedrijfsnamen, een lijst met de Kamer delen met informatie als projectnaam, land, of het een up/mid/downstream project betreft, een korte beschrijving van het project, de levensduur van het project, de aangevraagde maximaal te verzekeren waarde en de door het project veroorzaakte uitstoot?

4. Erkent u dat het Internationaal Energie Agenschap in het World Energy Outlook 2022 concludeert dat er geen investeringen in nieuwe olie- en gaswinning of LNG infrastructuur kunnen worden gedaan in een scenario dat een kans bewaart om de opwarming tot 1.5C te beperken? Erkent u dat de ekv niet geschikt is om kortetermijnprojecten te verzekeren om acute leveringsproblemen op te lossen vanwege de lange constructietijd van dit soort projecten en de daarmee gepaarde fossiele lock-in risico’s? Zo nee, waarom niet?

5. Wat verstaat u onder een ‘bestaand project’, zoals beschreven in de uitwerking van de COP26-verklaring? Welke definitie en criteria (bijv. jaartal) hanteert u hiervoor?

6. Hoeveel exportkredietsteun wordt er nu jaarlijks verleend voor bestaande fossiele projecten? Hoeveel steun schat u in dat er de komende jaren op basis van het huidige portfolio van de EKV de komende jaren naar bestaande fossiele projecten in deze sector zal blijven gaan? Kunt u bevestigen dat dit vooral schepenbouwers en baggeraars betreft die diensten verlenen aan de offshore-industrie?

7. Bent u bekend met onderzoek dat uitwijst dat 40% van de bestaande olie- en gasvelden en de gerelateerde infrastructuur vroegtijdig zal moeten sluiten om een 50% kans te bewaren om onder de anderhalve graad opwarming te blijven? [2] Hoe ziet u het huidige beleid met betrekking tot bestaande projecten in het licht van deze wetenschappelijke conclusie? Op basis waarvan acht u het noodzakelijk om bestaande fossiele projecten te blijven ondersteunen wanneer deze eigenlijk afgebouwd moeten worden?

8. Kunt u een analyse of lijst met voorbeelden van specifieke fossiele projecten in het verleden delen die onder het nieuwe beleid geen EKV steun meer zullen ontvangen en voorbeelden van fossiele projecten die onder één van de uitzonderingen wel nog steun kunnen krijgen?

9. Klopt het dat er voor nieuwe multipurpose schepen wordt getoetst of het eerste project waar ze aan deelnemen een fossiel project is? En klopt het dat als dit het geval is het nieuwe multipurpose schip geen exportkredietverzekering kan krijgen?

10. Klopt het dat projecten waarbij nieuwe multipurpose havens worden aangelegd of gefaciliteerd, dus inclusief nieuwe fossiele infrastructuur, middels de exportkredietverzekering steun kunnen blijven ontvangen? Hoe ziet u dit in het licht van de wetenschap dat nieuwe fossiele infrastructuur niet past binnen 1,5C? Bent u er voorstander van om aan de voorwaarden hiervoor toe te voegen dat projecten niet mogen leiden tot capaciteitsuitbreiding, of dit nou gaat om olie- en gasvelden of havens? Zo nee, waarom niet?

11. Hoe wordt geanalyseerd of er geen haalbaar duurzaam alternatief is voor elektriciteitsproductie op basis van fossiele brandstoffen in arme landen? Zullen deze analyses worden gepubliceerd? Wat betekent dit bijvoorbeeld in een arm land met veel potentieel aan hernieuwbare energie, dat echter lang te maken heeft gehad met fossiele afhankelijkheid, wat de mogelijkheden om te investeren in hernieuwbare energie heeft beperkt? Hoe wordt ‘het betreffende land investeert in hernieuwbare energie’ als criterium geinterpreteerd, tegen deze achtergrond?

12. Bent u het ermee eens dat het belangrijk is om te voorkomen dat arme landen in een fossiele lock-in terecht komen, met alle gevolgen van dien? Bent u er bekend mee dat het Verenigd Koninkrijk alleen uitzonderingen rondom elektriciteitsproductie maakt als een aanvrager bewijst dat bepaalde fossiele elektriciteitsproductie de transitie naar duurzame energie niet vertraagt of in de weg zit? Bent u er voorstander van om deze voorwaarde ook in het beleid op te nemen voor arme landen? Zo nee, waarom niet?

13. Waarom is het belangrijke onderdeel van de COP26-verklaring over de eerlijke energietransitie (just energy transition) niet meegenomen in de uitwerking van het beleid?

14. Wat verstaat u onder de eerlijke energietransitie? Hoe gaat u borgen dat de ondersteuning van groene projecten door het Nederlandse bedrijfsleven bijdraagt aan de eerlijke energietransitie in het land waar het project wordt uitgevoerd, wat tevens belangrijk is voor het behalen van de SDGs? Bent u bereid om dit toe te voegen aan het beleid? Hoe gaat u hierop monitoren? [3]

15. Wat is uw inzet om de COP26-verklaring te promoten bij andere landen die het nog niet hebben ondertekend en op multilateraal niveau zoals bij de OESO, de UNFCCC en de Multilateral Development Banks (MDBs)?

16. Hoe borgt u de transparante implementatie van het beleid? Kunt u toezeggen dat voor elke toegekende verzekering publiek toegankelijke informatie beschikbaar is dat onderbouwd waarom dit project past binnen de gestelde uitzonderingen? Kunt u toezeggen dat voor categorie A projecten deze informatie publiekelijk beschikbaar is voordat een dekkingstoezegging wordt gegeven?

17. Bent u van plan om ekv steun voor andere sectoren met hoge emissies zoals cement, staal, plastics, vliegen, landbouw e.d. op den duur ook uit te faseren? Wanneer verwacht u hiermee te starten? Zo nee, waarom niet?

18. Kunt u deze vragen ruimschoots voor het commissiedebat Exportkredietverzekeringen/Handelsinstrumentarium beantwoorden?

[1] https://fd.nl/opinie/1458272/de-geloofwaardigheid-van-nederland-staat-op-het-spel

[2] https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/ac6228/meta

[3] In de COP26-verklaring valt te lezen ‘accelerated alignment of international public and private sector financial flows is critical to driving energy transitions, energy access and supporting the development of both emerging and existing clean technologies, improving livelihoods and employment prospects worldwide’